Dźwięk ma historię
Każdy instrument wyewoluował w odpowiedzi na lokalne warunki, dostępne materiały i potrzeby społeczności. Drewno, skóra, metal i rośliny stawały się źródłem dźwięku.
Skrzypce ludowe
Skrzypce trafiły do polskiej muzyki ludowej około XVI wieku i szybko stały się dominującym instrumentem kapel. Różnią się od instrumentów klasycznych mniejszą precyzją wykonania, co paradoksalnie nadaje im cieplejsze, bardziej naturalne brzmienie. W Podhalu używa się specyficznego stroju kwartowego lub kwintowego w zależności od tradycji lokalnej.
Dudy (kozioł)
Polska tradycja dudarska jest starsza niż powszechnie się sądzi. Dudy wielkopolskie, zwane też kozłem, to instrument z miechowym zbiornikiem powietrza i piszczałką melodyczną zwaną prącikiem. Kozioł weselny i kozioł biały to dwa główne typy charakterystyczne dla Wielkopolski, różniące się budową i repertuarem.
Fujarka i ligawka
Fujarka to najprostszy instrument pasterski, wystrugany z drewna lub wydrążony z gałęzi bzu. Ligawka, dłuższa i o głębszym brzmieniu, była używana do sygnalizacji i komunikacji na odległość. Obie mają archaiczne korzenie sięgające epoki pasterskiej. Technika gry na fujarkach opiera się na naturalnych harmonikach.
Suka biłgorajska
Suka biłgorajska to jeden z najciekawszych przypadków rekonstrukcji instrumentu w polskiej muzykologii. Instrument, znany z opisów i XIX-wiecznych rycin, był grany przy nodze, smyczkiem o łukowym napięciu. Przez dekady uważany za zaginiony, został zrekonstruowany przez badaczy pod koniec XX wieku. Dziś suka powraca do życia w wykonawstwie folkowym.
Burczybas kaszubski
Burczybas to instrument idiofon charakterystyczny dla Kaszub. Składa się z drewnianego cylindra pokrytego skórą, przez środek której przechodzi drewniany patyk lub sznurek. Pocieranie wilgotną dłonią lub tkaniną wzdłuż patyka powoduje wibrację membrany i wytwarzanie głębokiego, brzęczącego dźwięku. Używany głównie w muzyce obrzędowej.
Bębenek obręczowy
Bębenek obręczowy, zwany też tamburynem ludowym, pojawia się w tradycjach wielu regionów Polski. Membrany wykonywano z wyprawionej skóry koziej lub cielęcej. W Kurpiach bębny były szczególnie istotnym elementem akompaniamentu. Technika gry obejmuje uderzenia dłonią, palcami i nadgarstkiem dla uzyskania różnych barw dźwięku.